|
| 1 | +--- |
| 2 | +layout: post |
| 3 | +title: "一类特征方程在数列递推中的应用" |
| 4 | +subtitle: "特征方程" |
| 5 | +date: 2025-9-21 |
| 6 | +author: "TH911" |
| 7 | +header-img: "img/2024/10/006.jpeg" |
| 8 | +header-mask: 0.4 |
| 9 | +tags: |
| 10 | + - 数学 |
| 11 | + - 线性代数 |
| 12 | +words: |
| 13 | +--- |
| 14 | + |
| 15 | +> 以下内容摘自《组合数学》(第五版)P86【例 2-41】。 |
| 16 | +> |
| 17 | +> *** |
| 18 | +> |
| 19 | +> 求 $S_n=1^3+2^3+\cdots+n^3$。 |
| 20 | +> |
| 21 | +> *** |
| 22 | +> |
| 23 | +> $\Delta S_n=S_{n+1}-S_n=(n+1)^3$ 是 $n$ 的 $3$ 次多项式,因此 $S_n$ 满足递推关系: |
| 24 | +> |
| 25 | +> $$ |
| 26 | +> S_n-5S_{n-1}+10S_{n-2}-10S_{n-3}+5S_{n-4}-S_{n-6}=0 |
| 27 | +> $$ |
| 28 | +> |
| 29 | +> 设: |
| 30 | +> |
| 31 | +> $$ |
| 32 | +> \begin{aligned} |
| 33 | +> S_n&=A_1\dbinom n1+A_2\dbinom n2+A_3\dbinom n3+A_4\dbinom n4\\ |
| 34 | +> S_1&=1=A_1\\ |
| 35 | +> S_2&=1^3+2^3=9=\dbinom 21+A_2,A_2=7\\ |
| 36 | +> S_3&=9+3^3=36=3+7\dbinom 32+A_3,A_3=12\\ |
| 37 | +> S_4&=36+4^3=100=4+7\times6+12\times4+A_4,A_4=6\\ |
| 38 | +> \end{aligned} |
| 39 | +> $$ |
| 40 | +> |
| 41 | +> 因此,有: |
| 42 | +> |
| 43 | +> $$ |
| 44 | +> S_n=\dbinom n1+7\dbinom n2+12\dbinom n3+6\dbinom n4 |
| 45 | +> $$ |
| 46 | +> |
| 47 | +
|
| 48 | +# Fibonacci 数列通项公式 |
| 49 | + |
| 50 | +设 $f_0=0,f_1=1,f_n=f_{n-1}+f_{n-2}$。 |
| 51 | + |
| 52 | +则有特征方程: |
| 53 | + |
| 54 | +$$ |
| 55 | +\begin{aligned} |
| 56 | +x^n-x^{n-1}-x^{n-2}&=0\\ |
| 57 | +x^{n-2}(x^2-x-1)&=0\\ |
| 58 | +\end{aligned} |
| 59 | +$$ |
| 60 | + |
| 61 | +解得 $x^{n-2}=0$ 或 $x^2-x-1=0$。因为 $x^n>0$,因此 $x^2-x-1=0$,解得: |
| 62 | + |
| 63 | +$$ |
| 64 | +x_1=\dfrac{1+\sqrt5}2,x_2=\dfrac{1-\sqrt5}2 |
| 65 | +$$ |
| 66 | + |
| 67 | +$f_n$ 一定形如: |
| 68 | + |
| 69 | +$$ |
| 70 | +f_n=c_1x^n+c_2x^n |
| 71 | +$$ |
| 72 | + |
| 73 | +待定系数法可得通项公式: |
| 74 | + |
| 75 | +$$ |
| 76 | +f_n=\dfrac1{\sqrt5}\left[\left(\dfrac{1+\sqrt5}2\right)^n-\left(\dfrac{1-\sqrt5}2\right)^n\right] |
| 77 | +$$ |
| 78 | + |
| 79 | +# 自然数幂次和 |
| 80 | + |
| 81 | +设 $S_n=1+2+\cdots+n$。 |
| 82 | + |
| 83 | +有: |
| 84 | + |
| 85 | +$$ |
| 86 | +\begin{aligned} |
| 87 | +S_n-S_{n-1}&=n\\ |
| 88 | +S_{n-1}-S_{n-2}&=n-1 |
| 89 | +\end{aligned} |
| 90 | +$$ |
| 91 | + |
| 92 | +两式相减可得: |
| 93 | + |
| 94 | +$$ |
| 95 | +S_n-2S_{n-1}+S_{n-2}=1 |
| 96 | +$$ |
| 97 | + |
| 98 | +同理,有: |
| 99 | + |
| 100 | +$$ |
| 101 | +S_{n-1}-2S_{n-2}+S_{n-3}=1 |
| 102 | +$$ |
| 103 | + |
| 104 | +两式相减,得: |
| 105 | + |
| 106 | +$$ |
| 107 | +S_n-3S_{n-1}+3S_{n-2}-S_{n-3}=0 |
| 108 | +$$ |
| 109 | + |
| 110 | +对应特征方程: |
| 111 | + |
| 112 | +$$ |
| 113 | +x^3-3x^2+3x-1=(x-1)^3=0 |
| 114 | +$$ |
| 115 | +$x=1$ 为三重根。 |
| 116 | + |
| 117 | +因为 $\Delta S_n=S_{n+1}-S_n=n+1$ 为关于 $n$ 的 $1$ 次多项式,因此设: |
| 118 | +$$ |
| 119 | +S_n=(an^2+bn+c)1^n |
| 120 | +$$ |
| 121 | + |
| 122 | +代入 $S_1,S_2,S_3$,有: |
| 123 | + |
| 124 | +$$ |
| 125 | +\begin{cases} |
| 126 | +1&=a+b+c\\ |
| 127 | +3&=4a+2b+c\\ |
| 128 | +6&=9a+3b+c\\ |
| 129 | +\end{cases} |
| 130 | +$$ |
| 131 | + |
| 132 | +解得: |
| 133 | + |
| 134 | +$$ |
| 135 | +\begin{cases} |
| 136 | +a=\dfrac12\\ |
| 137 | +b=\dfrac12\\ |
| 138 | +c=0 |
| 139 | +\end{cases} |
| 140 | +$$ |
| 141 | +故,$S_n=\dfrac12n^2+\dfrac12n$。 |
| 142 | + |
| 143 | +*** |
| 144 | + |
| 145 | +设 $S_n=1^3+2^3+\cdots+n^3$。 |
| 146 | + |
| 147 | +有: |
| 148 | + |
| 149 | +$$ |
| 150 | +\begin{aligned} |
| 151 | +S_n-S_{n-1}&=n^3\\ |
| 152 | +S_{n-1}-S_{n-2}&=(n-1)^3 |
| 153 | +\end{aligned} |
| 154 | +$$ |
| 155 | + |
| 156 | +两式相减,得: |
| 157 | + |
| 158 | +$$ |
| 159 | +S_n-2S_{n-1}+S_{n-2}=3n^2-3n+1 |
| 160 | +$$ |
| 161 | + |
| 162 | +同理: |
| 163 | + |
| 164 | +$$ |
| 165 | +S_{n-1}-2S_{n-2}+S_{n-3}=3n^2-9n+7 |
| 166 | +$$ |
| 167 | + |
| 168 | +因此,有: |
| 169 | + |
| 170 | +$$ |
| 171 | +S_n-3S_{n-1}+3S_{n-2}-S_{n-3}=6n-6 |
| 172 | +$$ |
| 173 | + |
| 174 | +同理: |
| 175 | + |
| 176 | +$$ |
| 177 | +S_{n-1}-3S_{n-2}+3S_{n-3}-S_{n-4}=6n-12 |
| 178 | +$$ |
| 179 | + |
| 180 | +两式相减可得: |
| 181 | + |
| 182 | +$$ |
| 183 | +S_n-4S_{n-1}+6S_{n-2}-4S_{n-3}+S_{n-4}=6 |
| 184 | +$$ |
| 185 | + |
| 186 | +同理: |
| 187 | + |
| 188 | +$$ |
| 189 | +S_{n-1}-4S_{n-2}+6S_{n-3}-4S_{n-4}+S_{n-5}=6 |
| 190 | +$$ |
| 191 | + |
| 192 | +两式相减可得: |
| 193 | + |
| 194 | +$$ |
| 195 | +S_n-5S_{n-1}+10S_{n-2}-10S_{n-3}+5S_{n-4}-S_{n-5}=0 |
| 196 | +$$ |
| 197 | + |
| 198 | +对应特征方程为: |
| 199 | + |
| 200 | +$$ |
| 201 | +\begin{aligned} |
| 202 | +x^5-5x^4+10x^3-10x^2+5x-1&=0\\ |
| 203 | +(x-1)^5&=0 |
| 204 | +\end{aligned} |
| 205 | +$$ |
| 206 | + |
| 207 | +$x=1$ 为五重根。 |
| 208 | + |
| 209 | +$\Delta S_n=S_{n+1}-S_n=(n+1)^3$ 为关于 $n$ 的 $3$ 次多项式,设: |
| 210 | + |
| 211 | +$$ |
| 212 | +S_n=\left(an^4+bn^3+cn^2+dn+e\right)1^n |
| 213 | +$$ |
| 214 | + |
| 215 | +根据待定系数法,可解得通解。 |
| 216 | + |
| 217 | +# 齐次线性递推 |
| 218 | + |
| 219 | +可视为广义 Fibonacci 数列,解出特征根 $x_1,x_2,\cdots,x_k$ 后可得通项公式: |
| 220 | + |
| 221 | +$$ |
| 222 | +f_n=c_1x_1^n+c_2x_2^n+\cdots+c_kx_k^n |
| 223 | +$$ |
| 224 | + |
| 225 | +# 非齐次线性递推 |
| 226 | + |
| 227 | +例如自然数幂次和,递推式是非齐次的,设非齐次部分关于 $n$ 的项数为 $k$。 |
| 228 | + |
| 229 | +那么此时特征根的系数 $c_i$ 不再为常数,系数 $c_i$ 讲表述为关于 $n$ 的 $k+1$ 次多项式。 |
| 230 | + |
| 231 | +## 特征方程与组合数 |
| 232 | + |
| 233 | +例如,对于递推数列 $S_n=S_{n-1}+n^2$。 |
| 234 | + |
| 235 | +特征方程为: |
| 236 | + |
| 237 | +$$ |
| 238 | +x^3-3x^2+3x-1=(x-1)^3=0 |
| 239 | +$$ |
| 240 | + |
| 241 | +有三重根 $x=1$。 |
| 242 | + |
| 243 | +因此可以设 $S_n=\left(an^3+bn^2+cn+d\right)1^n$。 |
| 244 | + |
| 245 | +根据 $S_0=0,S_1=1,S_2=5,S_3=14$,可列: |
| 246 | + |
| 247 | +$$ |
| 248 | +\begin{cases} |
| 249 | +d=0\\ |
| 250 | +a+b+c=1\\ |
| 251 | +8a+4b+2c=5\\ |
| 252 | +27a+9b+3c=14\\ |
| 253 | +\end{cases} |
| 254 | +$$ |
| 255 | + |
| 256 | +解得: |
| 257 | + |
| 258 | +$$ |
| 259 | +\begin{cases} |
| 260 | +a=\dfrac13\\ |
| 261 | +b=\dfrac12\\ |
| 262 | +c=\dfrac16\\ |
| 263 | +d=0 |
| 264 | +\end{cases} |
| 265 | +$$ |
| 266 | + |
| 267 | +因此: |
| 268 | + |
| 269 | +$$ |
| 270 | +S_n=\dfrac13n^3+\dfrac12n^2+\dfrac16n=\dfrac{n(n+1)(n+2)}6 |
| 271 | +$$ |
| 272 | + |
| 273 | +*** |
| 274 | + |
| 275 | +然而已经得知 $S_n$ 是关于 $n$ 的 $3$ 次多项式,因此可以有: |
| 276 | + |
| 277 | +$$ |
| 278 | +S_n=A\dbinom n3+B\dbinom n2+C\dbinom n1+D\dbinom n0 |
| 279 | +$$ |
| 280 | + |
| 281 | +这样根据组合数的性质,求解待定系数法会简单一些。 |
| 282 | + |
| 283 | +# 特征方程与生成函数 |
| 284 | + |
| 285 | +特征方程与生成函数有异曲同工之妙。 |
| 286 | + |
| 287 | +特征方程将递推式直接换为 $x$,并且带上相对应的指数。而生成函数则为每一项配备一个变量 $x^n$。 |
0 commit comments